Gníomh (an Aontais) um an Intleacht Shaorga

Tháinig Gníomh (an Aontais) um an Intleacht Shaorga nó an ‘Gníomh IS’ i bhfeidhm i mí Lúnasa 2024, lena leagtar síos rialacha comhchuibhithe maidir le hintleacht shaorga iontaofa ar fud an Aontais. Tá an rialachán infheidhme go díreach i ngach Ballstát agus tá sé á chur chun feidhme ar bhonn céimnithe.

Is é is cuspóir don Ghníomh IS forbairt, díol agus úsáid córas intleachta saorga san Aontas a rialáil d’fhonn, i measc nithe eile, ardleibhéal cosanta a sholáthar do shláinte, do shábháilteacht agus do chearta bunúsacha daoine, agus glacadh na hintleachta saorga atá duinelárnach agus iontaofa a chur chun cinn.

Maidir leis an nGníomh IS:

cuirtear creat rialála comhchuibhithe ar fáil leis maidir le córais intleachta saorga a chuirtear ar an margadh, nó a úsáidtear, san Aontas.
is rialachán cothrománach é lena nglactar cur chuige rioscabhunaithe thar riosca do-ghlactha, ardriosca, riosca teoranta agus riosca íosta.
rialaítear agus leagtar amach rialacha d’úsáideoirí gairmiúla (úsáideoirí) agus do sholáthraithe (forbróirí) na gcóras intleachta saorga leis.

Ár ról féin

De bhun I.R. Uimh. 405/2026, tá Coimisiún na Meán ar cheann de 15 Údarás Faireachais Margaidh a ainmnítear in Éirinn chun maoirseacht a dhéanamh ar chomhlíonadh an Ghnímh IS.

Sa bhreis ar an ainmniú sin, déanfaidh Coimisiún na Meán maoirseacht ar chomhlíonadh catagóirí áirithe soláthraithe lena n-oibleagáidí faoin nGníomh IS, a bhaineann le cleachtais thoirmiscthe mar a leagtar amach in Airteagail 5(1)(a) agus 5(1)(b) den Ghníomh IS agus oibleagáidí trédhearcachta mar a leagtar amach in Airteagal 50 den Ghníomh IS, lena n-áirítear:

Seirbhísí idirghabhálacha;
Seirbhísí meán closamhairc;
Seirbhísí craolacháin fuaime;
Seirbhísí ábhartha ar líne arna n-ainmniú faoi alt 139E den Acht Craolacháin 2009; agus
Seirbhísí óstála.

Sainaithníodh Coimisiún na Meán freisin mar Ghníomhaireacht um Chearta Bunúsacha (FRA) chun críocha Airteagal 77 den Ghníomh

Faoin nGníomh IS, ceanglaítear ar gach Ballstát údaráis phoiblí nó comhlachtaí poiblí a shainaithint a dhéanann maoirseacht nó forfheidhmiú ar oibleagáidí faoi dhlí an Aontais lena gcosnaítear cearta bunúsacha i ndáil le húsáid ardriosca córas intleachta saorga a shainaithnítear in Iarscríbhinn III a ghabhann leis an nGníomh IS.

Is comhlachtaí iad sin a bhfuil sainordú díreach acu cheana féin faoin dlí náisiúnta chun dlí an Aontais Eorpaigh lena gcosnaítear cearta bunúsacha a mhaoirsiú nó a fhorfheidhmiú. Tugtar an chumhacht do na comhlachtaí sin le hAirteagal 77 den Ghníomh IS doiciméadacht a chruthaítear faoin nGníomh IS a iarraidh agus rochtain a fháil uirthi, nuair is gá an doiciméadacht sin chun na sainorduithe atá acu cheana a chomhlíonadh.

Údaráis inniúla eile

Déantar maoirseacht ar an nGníomh IS in Éirinn trí líonra d’údaráis inniúla ainmnithe ar fud earnálacha éagsúla.

Áirítear an méid seo a leanas leis sin:

Bunaíodh feidhm comhordúcháin náisiúnta (i gcomhréir le hAirteagal 70 den Ghníomh IS), agus feidhmíonn an Oifig Náisiúnta um Intleacht Shaorga mar an t-údarás comhordúcháin lárnach ar an leibhéal náisiúnta.

Ar leibhéal an Aontais, bunaíodh an Oifig (Eorpach) um Intleacht Shaorga laistigh den Choimisiún Eorpach chun tacú le cur chuige an Aontais maidir le forbairt, soláthar agus úsáid IS amach anseo a chumasú ar bhealach lena gcothaítear tairbhí sochaíocha agus eacnamaíocha agus nuálaíocht, agus rioscaí á maolú ag an am céanna.  Beidh ról lárnach aige chun an Gníomh IS a chur chun feidhme, go háirithe maidir le samhlacha intleachta saorga ilchuspóireacha.  

De bhun Airteagal 75(1) den Ghníomh IS, i gcás ina bhfuil córas intleachta saorga bunaithe ar shamhail intleachta saorga ilchuspóireach, agus gurb é an soláthraí céanna a fhorbraíonn an tsamhail agus an córas, tá cumhachtaí ag an Oifig (Eorpach) um Intleacht Shaorga faireachán agus maoirseacht dhíreach a dhéanamh ar chomhlíonadh an chórais intleachta saorga sin leis na hoibleagáidí a eascraíonn as an nGníomh IS.

Córais Intleachta Saorga agus Oibleagáidí a mhíniú

Cad is córas IS ann?

Ciallaíonn córas intleachta saorga córas meaisínbhunaithe atá ceaptha chun oibriú le leibhéil éagsúla neamhspleáchais agus a d’fhéadfadh oiriúnaitheacht a léiriú tar éis é a bheith curtha in úsáid, agus, i gcás cuspóirí sainráite nó intuigthe, a thugann le tuiscint, ón ionchur a fhaigheann sé, go bhfuil ar a chumas aschuir a ghiniúint, amhail tuartha, inneachar, moltaí, nó cinntí ar féidir leo tionchar a imirt ar thimpeallachtaí fisiceacha nó fíorúla.

Cad iad na cleachtais thoirmiscthe a thagann faoi shainchúram Choimisiún na Meán faoi Airteagal 5 den Ghníomh IS?

Cuirtear toirmeasc leis an nGníomh IS ar roinnt cleachtais intleachta saorga atá do-ghlactha mar gheall ar na rioscaí a bhaineann leo do luachanna Eorpacha agus do chearta bunúsacha.

Feidhmíonn Coimisiún na Meán mar Údarás um Fhaireachas Margaidh, chun críocha an Ghnímh IS, do na heintitis a rialaíonn sé faoi láthair i dtaca leis an dá chleachtas thoirmiscthe seo a leanas:
• Airteagal 5.1(a) den Ghníomh IS: Córais intleachta saorga lena n-imscartar teicnící fo-thairseachúla nó teicnící meabhlacha, agus é mar chuspóir leis sin nó mar thoradh air sin iompraíocht duine nó grúpa daoine a shaobhadh go hábhartha trí chumas an duine a lagú i dtaobh cinneadh feasach a dhéanamh, agus, ar an gcaoi sin, a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le díobháil shuntasach.
• Airteagal 5.1(b) den Ghníomh IS: Córais intleachta saorga a shaothraíonn leochaileachtaí bunaithe ar aois, míchumas nó staideanna socheacnamaíocha a bhfuil sé de chuspóir nó d’éifeacht acu iompraíocht daoine aonair nó grúpaí a shaobhadh go hábhartha, rud a d’fhéadfadh díobháil shuntasach a dhéanamh..

Cad iad na hoibleagáidí trédhearcachta a leagtar amach faoi Airteagal 50 den Ghníomh IS?

Leagtar amach sa Ghníomh IS rialacha maidir leis an méid seo a leanas:
• soláthraithe córas intleachta saorga, eadhon iad siúd a fhorbraíonn córas intleachta saorga nó samhail intleachta saorga ilchuspóireach go díreach nó go hindíreach agus a chuireann ar an margadh é nó a chuireann an córas intleachta saorga i mbun seirbhíse, agus;
• úsáideoirí gairmiúla córas intleachta saorga, rud a chiallaíonn daoine nádúrtha nó dlítheanacha a úsáideann córas intleachta saorga faoina údarás nó faoina n-údarás ach amháin i gcás ina n-úsáidtear an córas intleachta saorga le linn gníomhaíocht phearsanta neamhghairmiúil.

Áirítear ar na rialacha sin oibleagáidí trédhearcachta do sholáthraithe agus d’úsáideoirí córas intleachta saorga áirithe. Tá na hoibleagáidí sin éagsúil ag brath ar cé acu an soláthraí nó úsáideoir córas intleachta saorga é.

Áirítear ar na rialacha do sholáthraithe oibleagáidí trédhearcachta amhail:
• An ceanglas go gcuirfí daoine nádúrtha ar an eolas go bhfuil siad ag idirghníomhú le córas intleachta saorga (e.g. botaí comhrá), ach amháin más léir sin ó imthosca agus ó chomhthéacs na húsáide.
• A chinntiú go gcinnteofar le córais intleachta saorga atá in ann ábhar a ghiniúint (i.e. fuaim shintéiseach, íomhá shintéiseach, físeán sintéiseach, téacs sintéiseach) go ndéanfar an t-ábhar sin a mharcáil i bhformáid mheaisín-inléite agus go mbeidh sé inbhraite mar ábhar a gineadh nó a ionramháladh go saorga.

Áirítear ar na rialacha d’úsáideoirí gairmiúla oibleagáidí trédhearcachta amhail:
• Is gá a chinntiú, i gcás ina n-imscartar córas intleachta saorga a ghineann nó a ionramhálann ábhar íomhá, fuaime nó físe ar domhainbhrionnú é, go nochtfaidh an t-úsáideoir go ndearnadh an t-ábhar a ghiniúint nó a ionramháil go saorga;
• Is gá a chinntiú, i gcás ina n-imscartar córas intleachta saorga a ghineann nó a ionramhálann téacs a fhoilsítear chun an pobal a chur ar an eolas faoi ábhair a bhaineann le leas an phobail, go nochtfaidh an t-úsáideoir gairmiúil go ndearnadh an téacs a ghiniúint nó a ionramháil go saorga;
• An ceanglas a chur in iúl d’úsáideoirí i gcás ina bhfuil siad neamhchosanta ar chóras aitheanta mothúcháin nó ar chóras catagóirithe bhithmhéadraigh.

Tuilleadh eolais

Tá leathanach gréasáin tiomnaithe maidir leis an nGníomh IS ag an gCoimisiún Eorpach, chomh maith le treoirlínte maidir le cleachtais thoirmiscthe a chur chun feidhme agus Cód Cleachtais maidir le Trédhearcacht Ábhair a Ghineann an Intleacht Shaorga.

Déan teagmháil

Tá Oifig IS na hÉireann ainmnithe mar an pointe teagmhála aonair le haghaidh Rialáil ar IS in Éirinn. Chun ceist a chur isteach maidir le hAcht IS an AE, bain úsáid as foirm theagmhála Oifig AI na hÉireann. Chun teacht ar an bhfoirm seo agus chun eolas a fháil maidir le rialáil na hIntleachta Saorga faoi Acht IS an AE, féach ar shuíomh gréasáin Oifig IS na hÉireann.