Eolas d’oideoirí

Tá raon acmhainní bunscoile agus iar-bhunscoile againn ar thopaicí a bhaineann le litearthacht sna meáin, IS, cearta ar líne agus saoránacht dhigiteach.

Tá na hacmhainní seo oiriúnach d’ábhair amhail Folláine, OSSP, OSPS, Litearthacht sna Meáin Dhigiteacha agus an Pholaitíocht agus an tSochaí. D’oirfidís chomh maith d’am tacaíochta le múinteoir (‘Tutor Time’), nó do mhodúil na hIdirbhliana. Tá ár n-acmhainní go léir ar fáil i mBéarla agus i nGaeilge.

Acmhainní iar-bhunscoile

Cearta, Rialacha agus Tuairisciú ar Líne

Ceapadh ár bpleananna ceachta chun cabhrú leat ról Choimisiún na Meán a chur i láthair do ranga agus chun iniúchadh a dhéanamh ar chearta faoinár gCreat Sábháilteachta ar Líne.

Seo breac-chuntas ar a bhfuil i ngach plean ceachta:

Plean Ceachta don tSraith Shóisearach

Plean Ceachta don tSraith Shinsearach

Tá an méid a leanas le gach Plean Ceachta le haghaidh na Sraithe Sóisearaí agus na Sraithe Sinsearaí:

Is féidir le scoileanna ríomhphost a chur chuig [email protected] más mian leo cóipeanna crua de na póstaeir a fháil.

Tá an físeán thíos ina chuid den phlean ceachta. Tugtar breac-chuntas ann ar na cearta a thugann ár gCreat Sábháilteachta ar Líne do dhaoine óga.

Bíodh Tuiscint Agat ar na Meáin

Leis na leideanna seo don seomra ranga, baintear úsáid as an gcur chuige STOP, SMAOINIGH, SEICEÁIL chun déanamh amach an bhfuil píosa eolais cruinn nó nach bhfuil.

Tá an acmhainn seo ar fáil lena híoslódáil, agus tá sí ina túsphointe úsáideach don phlé maidir le fíricí a sheiceáil agus bréagfhaisnéis a aithint.

Bíodh Tuiscint Agat ar na Meáin – Leideanna

Bí Feasach ar an IS

Tá cúig leid riachtanacha curtha i dtoll a chéile againne i gcomhar leis an gCoimisiún um Chosaint Sonraí chun cabhrú le déagóirí plé le IS ar bhealach sábháilte agus freagrach.

Tá an acmhainn seo ar fáil lena híoslódáil, agus tá sí ina túsphointe úsáideach don phlé maidir le húsáid IS sa seomra ranga.

Na Leideanna is Fearr maidir leis an IS a úsáid go freagrach

Acmhainní bunscoile

An Clár um Oideachas Saoránach Digiteach

Tá clár náisiúnta nua um shaoránacht dhigiteach forbartha ag Webwise, i gcomhar linn agus lenár gcuid tacaíochta, do dhaltaí i Rang 5 agus Rang 6.

Switched On

Cruthaíodh an clár Switched On le cuidiú agus tacú le hoideoirí agus iad ag múineadh do dhaltaí conas a ghníomhú mar shaoránaigh dhigiteacha shábháilte, fhreagracha agus chumasacha de réir mar a fhaigheann siad faoi réir le haistriú go hoideachas iar-bhunscoile.

Faigh rochtain ar an gclár

Treoirleabhar do mhúinteoirí

Mealladh na Meán

Agus iad scríofa i gcomhar le News Mag Media, beidh na modúil Mealladh na Meán le feiceáil i ndeich n-eagrán den iris Primary Planet idir Feabhra 2026 agus Eanáir 2027. Sna modúil Mealladh na Meán clúdaítear na topaicí seo a leanas:

Cad iad na meáin? (Feabhra)
Cé leis na meáin? (Márta)
Fíric nó Bréag? (Aibreán)
STOP. SMAOINIGH. SEICEÁIL. (Bealtaine)
Fógraíocht agus áitiú (Meitheamh)
Cuir aithne ar an gCoimisinéir Sábháilteachta ar Líne (Meán Fómhair)
Rialacha agus cearta (Deireadh Fómhair)
Sábháilteacht agus príobháideachas (Samhain)
Ról IS (Nollaig)
Príomhleideanna sábháilteachta ar líne (Eanáir)

Tá na modúil dhá leathanach seo oiriúnach do dhaltaí idir Rang 3 agus Rang 6 agus d’fhéadfadh sé go n-oirfidís do roinnt scoláirí sa Chéad Bhliain chomh maith. Tá gníomhaíochtaí seomra ranga sna modúil lena gcuirtear leis an bhfoghlaim, agus tá siad ar fáil i mBéarla agus i nGaeilge.

Léigh Mealladh na Meán

Ceisteanna Coitianta do Mhúinteoirí

An Plean Ceachta Cearta, Rialacha agus Tuairisciú ar Líne a Theagasc

Táim beagáinín neirbhíseach faoin ábhar seo a mhúineadh. Níl mórán eolais agam air, agus athraíonn sé go léir chomh tapa sin. An mbeidh níos mó acmhainní ar fáil ó Choimisiún na Meán ar ábhair eile?

Beidh, tá foireann thiomnaithe um Litearthacht sna Meáin agus Oideachas Úsáideoirí ag Coimisiún na Meán. Is í an acmhainn oideachais seo ár gcéad fhoilseachán, ach táimid ag súil go gcruthófar níos mó acmhainní sa todhchaí. Tá do chuid aiseolais tábhachtach agus luachmhar mar sin líon isteach ár suirbhé chun a chur in iúl dúinn cad iad na réimsí/na hábhair ar mhaith leat a bheith cumhdaithe.

Cad is brí le ‘freagra tráthúil’? An bhfuil aon treoirlínte ann maidir le cé chomh fada atá i gceist leis sin?

Cé nach bhfuil aon tréimhse chinnte leagtha amach le haghaidh ‘freagra tráthúil’, de ghnáth déanfaidh ardáin iarracht an t-ábhar mídhleathach a bhaint chomh tapa agus is indéanta. 

Táim buartha faoi ábhar sceimhlitheoireachta ar líne. Mar mhúinteoir, cad a dhéanfaidh mé má fheicim a leithéid?

Má fheiceann tú ábhar ar ardán atá ag spreagadh nó ag glóiriú gníomhaíochtaí sceimhlitheoireachta nó ag cur a leithéid chun cinn nó ag tacú leo, tuairiscigh láithreach é don ardán inar aimsigh tú é. Ba cheart duit an t ábhar sin a thuairisciú do na Gardaí freisin.
Más rud é go bhfuil bagairt láithreach ar do shaol nó ar do shábháilteacht, glaoigh ar na Gardaí ar 999 nó 112.

Ábhar díobhálach agus mídhleathach ar líne

An féidir le Coimisiún na Meán ábhar mídhleathach a bhaint dom féin nó do mo dhaltaí?

Ní féidir. Níl sé de chumhacht ag Coimisiún na Meán ábhar mídhleathach a bhaint anuas láithreach ón idirlíon. Mar rialálaí meán, is é an ról atá againn ná a chinntiú go bhfuil ardáin ag cloí leis na rialacha faoin gCreat Sábháilteachta ar Líne. Má ghlaonn tú ar ár n-ionad comhairle agus murab é Coimisiún na Meán an eagraíocht cheart chun cabhrú leat, déanfar thú a threorú chuig an eagraíocht cheart. 

Cad is gá domsa/do mo dhaltaí a dhéanamh má fheicim/má fheiceann siad ábhar díobhálach ar líne?  

Sainmhíníonn an Cód Sábháilteachta ar Líne in Éirinn cad is ábhar díobhálach ann. Áirítear le hábhar díobhálach ábhar féinmharaithe, cibearbhulaíocht agus neamhoird itheacháin a chur chun cinn nuair a chruthaíonn an t-ábhar sin baol do shaol duine nó dochar suntasach do shláinte fhisiciúil nó mheabhrach duine. Faoin gCód, sa chás go bhfuil ábhar den sórt sin ina chúis le baol do bheatha nó go ndéanfaí díobhálach shuntasach do shláinte fhisiciúil nó mheabhrach duine, ní mór d’ardáin an t-ábhar a shrianadh óna seirbhís trína dtéarmaí agus coinníollacha agus ligean d’úsáideoirí ábhar den sórt sin a thuairisciú nó a mharcáil.

Ba cheart duit ábhar díobhálach a thuairisciú i gcónaí don ardán ar a bhfaca tú é. Mura ndéanann ardáin an t ábhar díobhálach sin a scriosadh go tráthúil, is féidir leat é sin a thuairisciú do Choimisiún na Meán.

Má cheapann tú go bhfuil do shaol féin nó saol do dhaltaí i mbaol, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh leis na Gardaí i gcónaí ar 999 nó 112.

Tháinig dalta chugam ag iarraidh cabhair a fháil chun ábhar mídhleathach a thuairisciú. Cad a dhéanfaidh mé?  

Má fheiceann tú ábhar mídhleathach ar líne, tuairiscigh don ardán é tríd an gcóras tuairiscithe d’ábhar mídhleathach agus luaigh go soiléir cén dlí atá á shárú aige. Is féidir go mbeidh an leathanach maidir le  Cad is ábhar mídhleathach ann? ina chúnamh.
Is féidir go mbeidh ort URL/URLanna an ábhair a cheapann tú a bheith mídhleathach a chur ar fáil, chomh maith le seoladh ríomhphoist ionas gur féidir leis an ardán teacht ar ais chugat.
Faoin nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha, ceann de na dlíthe inár gCreat Sábháilteachta ar Líne, caithfidh an t-ardán freagra a thabhairt duit go tráthúil agus an t ábhar a bhaint, nó a mhíniú duit cén fáth nach bhfuil sé á bhaint acu.
Mura bhfuil tú sásta lena gcinneadh, caithfidh siad bealach a thabhairt duit freisin lena gcinneadh a achomharc.

Mura bhfreagraíonn an t ardán do thuairisc ar bhealach tráthúil, nó mura féidir leat an córas tuairiscithe a aimsiú, is féidir leat tuairisc a chur chuig Coimisiún na Meán.

Cad é an chéad rud eile is féidir le Coimisiún na Meán a dhéanamh más féidir gur sháraigh ardáin an dlí?

Tá cumhachtaí éagsúla ag Coimisiún na Meán. Nuair a fhaighimid tuairiscí ón bpobal faoi ardáin a líomhnaítear go bhfuil na rialacha á sárú acu, fiosraímid sin. Má fhaighimid amach go bhfuil ardán ag sárú na rialacha agus nach bhfuil sé ag comhlíonadh a oibleagáidí dlíthiúla faoin gCreat Sábháilteachta ar Líne, is féidir linn imscrúdú a thosú.

Má fhaighimid amach gur sháraigh ardán na rialacha, is féidir linn rabhaidh agus fíneálacha a eisiúint. Mar shampla, d’fhéadfadh fíneálacha suas le 6% de láimhdeachas an ardáin a bheith mar thoradh ar sháruithe ar an nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha.

Cé nach mbíonn imscrúdú ina thoradh ar gach tuairisc a fhaighimid, dá mhéad eolais a fhaighimid faoi do thaithí ar ábhar a thuairisciú agus déileáil le hardáin, is amhlaidh is fearr is féidir linn ár ról a dhéanamh.

IS

Conas a ullmhaím mo chuid scoláirí chun úsáid mhaith a bhaint as IS san obair scoile?

Sula n-úsáidtear IS, tá sé tábhachtach dul i gcomhairle le Treoir na Roinne Oideachais agus le beartais ábhartha do scoile féin, chun a chinntiú go bhfuil úsáid bheartaithe IS oiriúnach agus iomchuí. Tá teorainn aoise íosta 13 bliana d’aois ag formhór na n-uirlisí IS. Má roghnaíonn tú IS a úsáid, tá sé tábhachtach príobháideachas agus úsáid sonraí a chur san áireamh agus tú ag roghnú uirlisí le húsáid.

Agus IS in úsáid acu, ní mór a mhúineadh do scoláirí conas a oibríonn an IS agus na húsáidí a d’fhéadfadh a bheith aici chomh maith leis na teorainneacha a bhaineann léi. Taispeáin an chaoi a dteastaíonn scileanna amhail smaointeoireacht chriticiúil agus meastóireacht chriticiúil chun cumarsáid a dhéanamh leis an IS agus conas nach ionann í agus cuardach traidisiúnta ar líne. Mínigh ábhair imní phríobháideachta, claontacht agus rioscaí mífhaisnéise. Leag síos treoirlínte soiléire maidir le húsáid inghlactha agus cuir béim ar an tsláine acadúil, lena n-áirítear tagairt a dhéanamh d’fhoinsí IS. Spreag scoláirí chun aschuir IS a fhíorú, a mheas agus a bheachtú. Mol go n-úsáidfí IS chun tobsmaointeoireacht a dhéanamh, chun profáil a dhéanamh, nó chun códú a dhéanamh—seachas freagraí iomlána—agus go mbeadh gá le doiciméadacht maidir le húsáid IS. Faoi mhaoirseacht, tabhair deis do scoláirí fíoruirlisí a fhiosrú chun inniúlacht a fhorbairt. Mínigh nach cara é bota comhrá IS agus go bhféadfadh sé comhairle mhothúchánach nó phearsanta nach bhfuil sábháilte a thabhairt.

An bhfuil aon acmhainní úsáideacha eile agat maidir le IS sa seomra ranga?

Maidir le hacmhainní a bhaineann go sonrach leis an IS, féach:
An Roinn Oideachais agus Óige, Treoir maidir leis an Intleacht Shaorga i Scoileanna
ADAPT, Ionad Taighde SFI um Theicneolaíocht Ábhair Dhigitigh atá Dírithe ar an IS:
– IS i mo shaol
– Litearthacht IS sa Seomra Ranga
– IS le hAghaidh Scoileanna
Cuireann Webwise, Ionad Feasachta Sábháilteachta Idirlín na hÉireann, eolas, comhairle agus acmhainní ar fáil do scoileanna:
– Príomhthacaíochtaí in IS
Kinia, fiontar sóisialta atá dírithe ar an oideachas, a chuireann cúrsa agus acmhainní saor in aisce ar fáil do mhúinteoirí:
– Foghlaim faoi IS